Kev pab txog kev nkag tau (accessibility) tau txawj txawj heev nyob rau txoj kev suav ntsuas qhov tsis muaj. Peb twb suav tau qhov tseeb ntawm cov ntawv sau caption, suav cov feem yuam kev ntawm kev paub lus (speech recognition), tshuaj xyuas cov websites seb puas ua raws li tej cai, thiab tsim cov dashboard uas qhia cov ntaub ntawv qhia txog qhov chaw uas tseem muaj kev cuam tshuam. Txawm li ntawd los, muaj ib qho tsis sib npaug uas nyob hauv nruab nrab ntawm kev coj ua txog kev nkag tau niaj hnub no. Peb twb txawj txawj heev rau kev suav ntsuas qhov yuam kev nyob hauv cov kab ke, tab sis peb tseem tsis txawj ntsuas seb cov kab ke ntawd puas tau tsim los rau cov neeg uas yuav tau siv. Kev nkag tau feem ntau tseem raug xav tias yog ib txoj kev kho dua tom qab, tsis yog ib txoj cai coj los siv thaum pib.
Qhov txawv no muaj feem tseem ceeb rau qhov tias tiam tshiab ntawm cov cuab yeej pab kev nkag tau uas siv AI feem ntau raug muab tso saib tias yog qhov ua tiav lawm. Cov cuab yeej tshiab tshwm sim yuav luag txhua lub limtiam: cov ntawv sau captions ua kom tiav ntawm nws tus kheej, cov kab ke hloov lus hais ua ntawv (speech-to-text), cov app hloov ntawv ua lus hais (text-to-speech), suab lus tsim los, cov avatar hais lus tes (sign language avatars), thiab cov platform txhais lus siv tshuab. Ua ke, cov no qhia tias yav tom ntej yuav muaj peev xwm txo cov kev cuam tshuam tau vim kev tsim khoom siv thev naus laus zis xwb. Tab sis nyob hauv qhov kev cia siab no muaj ib lo lus nug tseem ceeb tshaj. Vim li cas cov neeg tseem yuav tsum ris nra hnyav ntawm kev hloov kho lawv tus kheej kom haum rau cov koom haum? Vim li cas kev nkag tau tseem feem ntau raug tsim los pab neeg taug kev nrog cov kab ke, tsis yog yuam kom cov kab ke lees paub thiab hloov kho rau neeg txij thaum pib ua ke lawm?
The Recurring Negotiation
Tus qauv kev nkag tau uas siv niaj hnub no yeej xav tias yuav muaj kev sib tham dua thiab dua. Ib tug neeg Deaf yuav tsum thov tus neeg txhais lus. Ib tug neeg DeafBlind yuav tsum piav qhia txog nws qhov kev xav tau kev sib txuas lus. Ib tug neeg xav tau lwm hom ntawv (alternative formats) yuav tsum qhia nws tus kheej dua thiab dua rau ntau lub chaw ua haujlwm, tsev kawm ntawv, cov kws kho mob, cov tswv haujlwm, thiab cov platform digital. Txhua zaug sib tham pib ntawm kev qhia tawm, piav qhia, thiab kev pab. Thev naus laus zis yuav txo tau qee qhov kev cuam tshuam nyob hauv txoj kev no, tab sis nws tsis pheej hais txog lub hauv paus tsim uas ua rau cov kev sib tham no tseem yuav tsum muaj. Nra hnyav tseem nyob rau tus neeg. Cov kab ke tseem tsis hloov.
The Paradox of Sophistication
Qhov uas tshwm sim tawm ntawm txoj kev npaj no yog ib qho paradox. Yog cov cuab yeej pab kev nkag tau txawj txawj ntau npaum twg, yeej yoojyim ntxiv rau peb tsis mob siab txog cov xwm txheej hauv kab ke uas ua rau cov cuab yeej ntawd tsim nyob. AI txhais tau, sau tau, txiav tau lus luv, thiab tsim tau ntau yam. Tab sis cov peev xwm no feem ntau daws tau cov tsos mob ntau dua li daws tau qhov ua rau muaj mob. Ib lub kab ke uas tsim tau caption tam sim ntawd tseem xav tias tus neeg siv yuav tsum nkag mus rau ib puag ncig uas tsis tau tsim los xam pom lawv. Ib tug avatar lus tes yuav xa cov ntaub ntawv tau zoo dua, tab sis nws tsis teb tau vim li cas kev nkag tau lus tes thaum ntxov ho tsis muaj nyob hauv txoj kev tsim thawj zaug. Kev txawj thev naus laus zis yeej yuav npog tau lub luag haujlwm ntawm cov koom haum.
Technical capability can obscure institutional responsibility.
A Layer of Governance, Not Another Tool
Qhov no ua rau muaj peev xwm tias qhov kev hloov tshiab tseem ceeb tshaj plaws hauv kev nkag tau yav tom ntej yuav tsis yog lwm lub cuab yeej li. Nws yuav yog ib theem kev kav (governance) tshiab nyob hauv qab cov cuab yeej ib leeg. Xav txog ib lub kab ke sib txuas lus uas paub tus neeg qhov nyiam ua ntej thiaj muaj kev sib txuas lus. Ib tug pej xeem qhov nyiam hom lus, txoj kev sib txuas lus, cov xwm txheej xav tau kev nkag tau, thiab kev pab uas nws xav tau, yuav tsis tas yuav rov qhia dua thiab dua. Es tsis yog thov kev nkag tau, cov neeg yuav ntsib cov kab ke uas muaj peev xwm hloov kho tau ntawm nws tus kheej thiab haum. Kev nkag tau yuav tsis ua haujlwm zoo li ib txoj kev zam lawm, tab sis yuav dhau los ua ib qho yam ntawm lub puag ncig ntawd.
The Governance Questions
Zaj yeeb yam zoo li no feem ntau raug xav tias yog ib qho kev sib tw thev naus laus zis. Tiag tiag, nws yog ib qho kev sib tw ntawm kev kav (governance). Cov lus nug tseem ceeb tsis yog txog kev txawj tsim khoom siv. Lawv yog txog kev saib xyuas, kev lav phib xaub, thiab kev ntseeg siab. Leej twg yuav tsom kwm cov ntaub ntawv qhov nyiam sib txuas lus? Leej twg txiav txim cov qauv siv? Leej twg txheeb xyuas seb puas raug? Leej twg xyuas kom cov kab ke sib txuas tau nyob rau txhua qhov chaw? Leej twg yuav ris lub luag haujlwm thaum ib lub kab ke tsis paub tus neeg qhov kev xav tau? Tseem ceeb tshaj, leej twg yuav xyuas kom cov kab ke no ua haujlwm rau cov pej xeem qhov kev vam meej, tsis yog rau cov tuam txhab muag khoom uas xav tau nyiaj los ntawm cov ntaub ntawv nkag tau?
Cov lus nug no yuav ua rau tseem ceeb heev thaum cov tsoomfwv, tsev kawm qib siab, cov kab ke kho mob, thiab cov koom haum ntiag tug nce ceev ntxiv kev siv cov kev pab nkag tau uas AI cuam tshuam. Kev sib tham feem ntau tsom mus rau tias cov kab ke no ua tau dab tsi. Tsawg heev yog kev saib xyuas txog seb yuav tsum kav lawv li cas. Keeb kwm los, kev nkag tau raug xav tias yog ib qho kev ua raws li cai. Kev txawj ntse tshuab (artificial intelligence) hloov nws los ua ib qho kev saib xyuas rau pej xeem. Kev txiav txim txog kev yuav khoom, kev saib xyuas, kev qhia tseeb, kev lav phib xaub, thiab kev tswj kev pheej hmoo, tab tom txiav txim seb cov cuab yeej pab kev nkag tau puas pab tau cov zej zog lossis tsuas yog tsim lwm hom kev vam khom xwb.
Two Paths
Yog li ntawd, pab pawg kev nkag tau ntsib ib qho kev xaiv. Ib txoj kev yog kev txuas ntxiv txoj kev qub, kom paub cov kev cuam tshuam thiab tsim cov cuab yeej txawj tshaj qub los pab neeg taug kev hla lawv. Lwm txoj kev nug ib lo lus loj dua: nws yuav txhais li cas yog peb tsim cov koom haum uas hloov kho raws li tib neeg qhov sib txawv txij thaum pib? Thawj txoj kev yog kev txawj thev naus laus zis. Txoj kev ob yog txog kev nom kev tswv, kev tsim koom haum, thiab kev coj ncaj ncees. Nws hais txog kev faib lub luag haujlwm nruab nrab ntawm tus neeg thiab lub kab ke.
Tej zaum yav tom ntej ntawm kev nkag tau yuav tsis raug txiav txim los ntawm cov avatar zoo dua, cov kab ke sau ntawv raug dua, lossis cov qauv txhais lus ceev dua. Tej zaum nws yuav raug txiav txim los ntawm ib yam uas pom tsis meej tab sis muaj txiaj ntsig loj dua: qhov tshwm sim ntawm cov qauv kev kav uas ua rau kev hloov kho dhau los ua lub luag haujlwm ntawm cov koom haum, tsis yog nra hnyav rau cov pej xeem ris. Kev hloov tshiab tseem ceeb tshaj plaws hauv kev nkag tau rau kaum xyoo tom ntej yuav tsis yog lwm lub cuab yeej. Nws yuav yog qhov kev txiav txim tias tib neeg yuav tsis tas yuav thov kev pab lawm li.

